Showing posts with label thoa man. Show all posts
Showing posts with label thoa man. Show all posts

Nền tảng của hành vi cá nhân- Đặc tính tiểu sử

___________________________________________________________________

1. Tuổi tác
Quan hệ tuổi tác – kết quả thực hiện công việc: được quan tâm ngày càng nhiều, vì sao?
Hai lý do:
Nhiều người tin rằng tuổi càng cao, kết quả thực hiện càng kém;
Tại nhiều nước, độ tuổi lực lượng lao động ngày càng cao.
Các ưu điểm và nhược điểm của người lớn tuổi:
Ưu
Có nhiều kinh nghiệm.
Khả năng phán đoán.
Lương tâm công việc.
Kết ước đối với chất lượng.
Nhược
Thiếu độ uyển chuyển.
Ít muốn thay đổi nhất là đối với công nghệ.
Dưới đây là một vài kết luận từ thực tế nghiên cứu mối tương quan giữa tuổi tác – công việc (xét theo các biến số mức thuyên chuyển, mức vắng mặt, năng suất và mức thoả mãn trong công việc).
Bảng1 : Mối tương quan giữa tuổi tác – công việc

Các biến số

Mức thuyên chuyển
Mức vắng mặt
Năng suất
Mức thỏa mãn
Càng lớn tuổi, càng ít rời bỏ công việc
Lý do:
- Ít có cơ hội tìm kiếm việc làm
- Công việc đang làm đang ở mức lương cao
- Lợi ích hưu trí
Mối quan hệ tuổi tác-vắng mặt được xem xét dưới góc độ vắng mặt theo ý muốn và vắng mặt ngoài ý muốn:
- Vắng mặt theo ý muốn:
So với tuổi trẻ, thấp hơn
- Vắng mặt ngoài ý muốn:
So với tuổi trẻ, cao hơn vì sức khoẻ kém hơn và thời gian hồi phục chậm hơn.
Quan niệm chung:
- Tuổi cao thì tốc độ, sự nhanh nhẹn, sức mạnh suy giảm, công việc lâu ngày sẽ trở nên nhàm chán, thiếu tính kích thích " giảm năng suất.
- Thực tế nghiên cứu:
Tuổi tác-kết quả thực hiện công việc không liên hệ với nhau. Nếu có sự suy giảm năng suất do tuổi tác thì được bù vào bằng kinh nghiệm.
- Có sự tương quan đồng biến giữa tuổi tác và sự thỏa mãn.
- Tuy nhiên, mức độ thỏa mãn sẽ thấp hơn người lao động trẻ tuổi nếu có sự thay đổi mau chóng làm cho kỹ năng của người lớn tuổi trở nên dễ lạc hậu.
2. Giới tính
Tâm lý chung
- Nữ giới có xu hướng thích phục tùng.
- Nam giới thích chinh phục và thành đạt.
Sự khác biệt này ngày càng giảm vì tỉ lệ nữ giới làm việc ngày càng tăng và vai trò càng quan trọng. Trong công việc, năng lực giải quyết vấn đề, kỹ năng phân tích, thích cạnh tranh, giao tế, khả năng học tập,… không có sự khác biệt đáng kể
Bảng 2 : Mối tương quan giữa giới tính và công việc
Các biến số
Mức thuyên chuyển
Mức vắng mặt
Năng suất
Mức thoả mãn
Không có sự khác biệt lớn giữa nam giới –nữ giới.





Nữ giới nhiều hơn nam giới do từ trong quá khứ hoặc do nền văn hóa của nhiều nước vốn coi phụ nữ phải gánh vác trách nhiệm gia đình.
Không có sự khác biệt lớn giữa nam giới –nữ giới.
Không có sự khác biệt lớn giữa nam giới –nữ giới.
3. Tình trạng gia đình
Đây là một vấn đề cần nghiên cứu nhiều hơn, nhất là đối với những cặp vợ chồng đã ly dị, hoặc không kết hôn, những người bố nuôi con hoặc những bà mẹ nuôi con.

Bảng 3 : Mối tương quan giữa tình trạng gia đình và công việc
Các biến số
Mức thuyên chuyển
Mức vắng mặt
Năng suất
Mức thoả mãn
So với người chưa lập gia đình, ít hơn vì trách nhiệm gia đình (không dám phiêu lưu nếu chưa tìm được một công việc chắc chắn hoặc đó là một công việc hòan toàn mới mẻ, mức gắn bó chưa biết.
So với người chưa lập gia đình, ít hơn vì phải bình ổn mức thu nhập.
So với người chưa lập gia đình, nhiều hơn.
Không có bằng chứng rõ ràng.
4. Thâm niên công tác
Bảng 4 : Mối tương quan giữa thâm niên công tác và công việc
Các biến số
Mức thuyên chuyển
Mức vắng mặt
Năng suất
Mức thoả mãn
Thâm niên càng cao, càng ít thuyên chuyển (tương quan nghịch biến).
Tương quan nghịch biến.
Có năng suất cao hơn nhờ vào kinh nghiệm công việc
Là chỉ số dự báo khá chắc chắn để biết mức thỏa mãn.

download toàn bộ bài viết tại đây

Nền tảng của hành vi cá nhân - Khả năng

___________________________________________________________________

Định nghĩa

Khả năng nhân viên liên quan đến năng lực cá nhân thực hiện các nhiệm vụ ở một vị trí công tác. Thông thường khả năng được đáng giá qua những gì nhân viên có thể làm được trong một tổ chức. Khả năng nhân viên được cấu thành từ 2 yếu tố chính : khả năng tư duy và khả năng hành động.

Khả năng tư duy

Liên quan đến những năng lực cần thiết thực hiện các hoạt động nghiêng về mặt tư duy bao gồm khả năng tính toán, đọc hiểu, tốc độ nhận thức - diễn giải hay quy nạp, khả năng tưởng tượng và ghi nhớ.

Trong tổ chức, ở các vị trí có mức độ phức tạp cao tương quan với mức lương cao sẽ sử dụng càng nhiều tới khả năng tư duy trong giải quyết công việc. Đối với các chức danh công việc thuộc nhóm thừa hành khi làm việc rất ít sử dụng đến khả năng này.

Khả năng hành động

Liên quan đến những năng lực thực hiện các nhiệm vụ phụ thuộc vào mặt thể lực bao gồm khả năng sức mạnh, linh hoạt và khả năng phối hợp các cơ quan của cơ thể cũng như sức chịu đựng khi mang vác, chuyển động và cân bằng.

Sự phù hợp khả năng và công việc

Kết quả thực hiện của nhân viên được nâng cao khi có sự phù hợp cao giữa khả năng và tiêu chuẩn công việc yêu cầu. Nhưng khi một nhân viên làm việc có khả năng nhưng vị trí công việc không đòi hỏi và yêu cầu, điều này sẽ gây ra cho bản thân nhân viên một sự giảm sút về thỏa mãn công việc, kết quả dẫn đến việc bất mãn và nghĩ việc cao. Điều này sẽ tạo một khó khăn trong việc trả lương cho nhân viên có khả năng nhưng không cần thiết cho công việc yêu cầu, lúc này tổ chức cần thiết phải trả lương ở mức độ nhằm thu hút họ vào làm với mức lương xứng đáng với khả năng của họ trong thời gian ngắn để chyển đổi họ sang vị trí mới để kích thích họ làm việc với khả năng được tận dụng tối đa.

Kết luận đưa ra khi sắp xếp con người làm việc cần thiết tránh con người không đủ khả năng đáp ứng công việc hay khả năng có thừa dẫn tới làm giảm mức độ thỏa mãn trong công việc của nhân viên.

Download bài viết tại đây


Hành vi tổ chức - Các thuyết về động viên

________________________________________________________________
1. Thuyết thứ bậc các nhu cầu của con người - A.H.Maslow
Năm nhu cầu của con người:
- Sinh lý: ăn uống, không khí trong lành, giới tính tình dục,…
- An toàn: không bị phương hại đến vật chất và tâm lý, tinh thần.
- Xã hội: yêu và được yêu, tình đồng nghiệp, bằng hữu,… đầy đủ; tham gia hoạt động một nhóm, một tổ chức.
- Tự trọng và được tôn trọng: tự chủ, tự quản lý, tự chịu trách nhiệm, và khi có cống hiến thì được chú ý, được công nhận, có địa vị,…
- Tự thể hiện: phát huy được tiềm năng, tự hoàn thiện,…
 Ghi chú: theo Maslow
+ Năm nhu cầu được tách ra và được xếp từ thấp lên cao. Các nhu cầu thể lý và an toàn: nhu cầu bậc thấp (đặc trưng loài vật); các nhu cầu xã hội, tự trọng và được tôn trọng, tự thể hiện: nhu cầu bậc cao (đặc trưng con người).
            + Sau khi đã thỏa mãn được nhu cầu này, mới đến nhu cầu tiếp theo.
Nhận xét:
+ Ưu:
Nêu rõ được tính phức tạp của nhu cầu con người (khác với Taylor, con người được nhìn nhận một cách đơn giản, chủ yếu tập trung vào những nhu cầu cấp thấp).
Dù ít dù nhiều, Maslow có lý khi cho rằng khi các nhu cầu thể lý căn bản nhất chưa được thỏa mãn thì con người khó lòng quan tâm đến các ước muốn cao cả hơn (có thực mới vực được đạo chứ!): các gia đình quá khó khăn về vật chất dễ lâm vào cảnh đổ vỡ các mối liên hệ gia đình bình thường.
+ Khuyết:
Ít bằng chứng cho thấy các nhu cầu được xếp theo thứ bậc của Maslow, cũng như phải đợi được thỏa mãn nhu cầu này mới xử lý các nhu cầu khác. Nếu thế thì các vị tu sĩ chẳng hạn chẳng bao giờ bước cao hơn bậc nhu cầu của Maslow cả vì thường thiếu các nhu cầu thể lý!

2. Thuyết X và thuyết Y – Douglas Mc Gregor
Gọi là thuyết X và thuyết Y nhưng thực ra chúng không được trình bày như là một lý thuyết mà chỉ là những quan niệm, những giả thuyết (nên cần phải được kiểm chứng) về cách nhìn nhận nhân viên cấp dưới của mình dưới con mắt của nhà quản trị. Trong tổ chức, hành vi của nhân viên thường tùy thuộc vào cách nhìn của nhà quản trị về họ. Cái nhìn thiện cảm hoặc thiếu thiện cảm sẽ ảnh hưởng đến cách thức động viên của nhà quản trị và nhân viên cuối cùng sẽ đáp ứng đúng theo suy nghĩ (quan niệm) và hành động (động viên) của nhà quản trị (trong trường hợp này, nhà quản trị đã “ước gì được nấy”!) 

Quan niệm của nhà quản trị theo thuyết X
Quan niệm của nhà quản trị theo thuyết Y

Bản chất người làm công (nhân viên):
- Lười biếng, tránh việc, trốn trách nhiệm

- Không tìm thấy thích thú trong công việc

- Chỉ nghĩ đến lợi ích riêng
- Không chân thật

Biện pháp:
- Kỷ luật, cưỡng ép,
- Kiểm soát chặt chẽ:“Cây gậy và củ cà rốt”

Bản chất người làm công (nhân viên):
- Công việc là một nhu cầu tự nhiên, nên thích việc, có tinh thần cầu tiến và trách nhiệm
- Thích giúp đỡ kẻ khác, quan hệ với người khác
- Quan tâm tới các mục tiêu của tổ chức
- Chân thật

Biện pháp:
- Ủy quyền, ủy nhiệm nhiều hơn
- Mở rộng thông tin, được hỏi ý kiến
- Quan tâm cuộc sống và gia đình nhân viên

       Ghi chú:
+ So sánh với Maslow: thuyết X phần nào tương đương với các nhu cầu bậc thấp, thuyết Y với các nhu cầu bậc cao.
+ McGregor tin rằng các giả thiết của thuyết Y có giá trị hơn các giả thiết của thuyết X.
 Nhận xét:
         Không có bằng chứng nào chứng minh cả hai giả thuyết là có giá trị đứng vững; nếu có chăng thì cũng chỉ ở trong một trường hợp cụ thể nào đó thôi.

3. Thuyết hai yếu tố – F. Herzberg
Herzberg triển khai lý thuyết của ông bằng cách đề nghị một nhóm các kỹ sư và kế toán viên kê ra những gì làm cho họ hài lòng trong công việc và động viên họ lớn nhất. Ông cũng yêu cầu họ liệt kê những trường hợp nào họ cảm thấy mất động lực và bất mãn. Những phát hiện của ông rất đáng ngạc nhiên. Herzberg thấy rằng có những yếu tố gắn liền với sự thỏa mãn trong công việc (các yếu tố động viên), và cũng có những yếu tố hoàn toàn khác gắn liền với sự bất mãn (các yếu tố duy trì hoặc các yếu tố vệ sinh).


Các yếu tố duy trì
Các yếu tố động viên
- Sự giám sát
- Lương bổng
- Quan hệ với đồng nghiệp
- Các điều kiện làm việc
- Chính sách và quản lý
- Đời sống các nhân
- Địa vị

- Công việc mang tính thách thức
- Cơ hội thăng tiến
- Tinh thần trách nhiệm
- Ý thức hoàn thành tốt công việc
- Được biểu dương


Hiệu ứng từ các yếu tố
Khi đủ
Khi thiếu
Khi đủ
Khi thiếu

Không thỏa mãn


Không động viên

Bất mãn


Tác động tiêu cực

Thỏa mãn trong công việc

Gia tăng động viên

Không thỏa mãn trong công việc

Không thỏa mãn

.
    Nhận xét:
+  Ưu:
Cho thấy hai khía cạnh trong một công việc, và nhấn mạnh những yếu tố gắn liền với ngay chính bản thân công việc. Trong hàng chục năm trước đây, người công nhân được nhiều trách nhiệm hơn trong việc họach định, kiểm tra cũng phần nào là nhờ ảnh hưởng của những phát kiến của Herzberg.
+ Khuyết:
Về phương pháp luận: mẫu thăm dò điều tra của Herzberg và cách đặt câu hỏi là thiếu tính phổ quát, không đáng tin cậy vì khi một công việc tiến hành tốt, về mặt tâm lý, thông thường họ có xu hướng đề cao mình, và khi thất bại, học đỗ lỗi cho điều kiện, môi trường.
Không giống như trong phần khái quát của định nghĩa, ở đây điều kiện hay môi trường gần như không đóng một vai trò nào; và phải chăng một nhân viên thỏa mãn trong công việc sẽ đương nhiên dẫn đến năng suất?

4. Thuyết ERG (Existence-Relatedness-Growth) – Alderfer
ERG là gì? theo Alderfer, có 3 nhóm nhu cầu căn bản: Tồn tại-Tương giao-Phát triển.
- Nhóm nhu cầu Tồn tại: liên quan đến những nhu cầu vật chất (để sống, để tồn tại), tương ứng với các nhu cầu sinh lý và an toàn của Maslow;
- Nhóm nhu cầu Tương giao: mong có những mối quan hệ với những người khác (tương ứng với nhu cầu xã hội và yếu tố bên ngoài nhu cầu được quý trọng (được chú ý, được công nhận,…) của Maslow.
- Nhóm nhu cầu Phát triển, tức thâm tâm con người luôn mong muốn phát triển, tương ứng với các yếu tố bên trong nhu cầu được quý trọng (tự chủ, tự trọng,…) và tự thể hiện.

5. Thuyết kỳ vọng – Victor Vroom
- Khái quát: là một lối giải thích về động lực được chấp nhận rộng rãi.
- Nội dung: thuyết kỳ vọng cho rằng sẽ động viên được nhân viên ở mức cao nếu người đó tin rằng nỗ lực của mình sẽ dẫn đến sự đánh giá tốt về công việc, và khi được đánh giá tốt, thì sẽ có phần thưởng (như tiền thưởng, được tăng lương, được đề bạt,…); và phần thưởng này làm thỏa mãn mục tiêu của mình (liên hệ với thuyết học tập xã hội).
- Các mối quan hệ giữa các yếu tố:
+ Quan hệ nỗ lực-kết quả thực hiện: nhận thức của cá nhân về mức công sức bỏ ra sẽ đem lại kết quả;
+ Quan hệ kết quả thực hiện-phần thưởng: cá nhân tin tưởng nếu hoàn thành công việc ở một mức nào đó thì sẽ nhận được một phần thưởng;
+ Quan hệ phần thưởng-mục tiêu cá nhân: phần thưởng làm thỏa mãn nhu cầu, mục tiêu của cá nhân.

6. Thuyết công bằng – Stacy Adams
- Ví dụ khái quát: giả sử bạn là người có năng lực và trình độ, và bạn được nhận vào một công ty lớn. Bạn yêu thích công việc của bạn đang làm. Ngoài đồng lương và tiền thưởng hoàn thành công tác xứng đáng hàng tháng, ví dụ: năm triệu đồng, công việc mang tính thách thức và là cơ hội để bạn có thêm nhiều kinh nghiệm quý báu.

Sau một năm, do nhu cầu công việc, công ty tuyển thêm một người y như bạn (và chắc gì có trình độ như bạn!), nhưng người này được trả lương cao hơn. Bạn biết được điều này và bạn xử trí như thế nào?
- Nội dung thuyết công bằng: trong công việc, thường có sự so sánh các yếu tố đầu vào và các kết quả (yếu tố đầu ra) giữa các cá nhân với nhau để xem xét sự công bằng.
Giải thích:
+ Các yếu tố đầu vào (inputs): nỗ lực, kinh nghiệm, trình độ học vấn, kỹ năng, thời gian,...
+ Các yếu tố đầu ra (outcomes) : mức lương, các loại phần thưởng, địa vị…
MÔ HÌNH THUYẾT CÔNG BẰNG

Yếu tố đầu vào
< 
Yếu tố đầu vào
Yếu tố đầu ra
Yếu tố đầu ra




Yếu tố đầu vào
=
Yếu tố đầu vào
Yếu tố đầu ra
Yếu tố đầu ra




Yếu tố đầu vào
> 
Yếu tố đầu vào
Yếu tố đầu ra
Yếu tố đầu ra

Các khả năng có thể xảy ra khi nhân viên nhận thấy có sự không công bằng:
- Điều chỉnh các yếu tố đầu vào (ví dụ: không dại gì phải bỏ ra nhiều công sức);
- Điều chỉnh các yếu tố đầu ra (ví dụ: với người trả lương theo sản phẩm, tăng số lượng sản phẩm chất lượng kém);
- Làm méo mó nhận thức về chính mình (ví dụ: tôi cứ tưởng mình làm việc tương đối nhưng bây giờ tôi thấy rằng tôi làm việc nhiều hơn ai hết);
- Làm méo mó nhận thức về người khác (ví dụ: công việc của người kia không được như mong muốn như bấy lâu tôi thường nghĩ);
- Chọn một quy chiếu khác (ví dụ: tuy không làm được như em rể của tôi nhưng so với ba tôi lúc trạc tuổi tôi, thì tôi làm tốt hơn ổng nhiều);
- Bỏ việc.

7. Thuyết thiết lập mục tiêu
- Nội dung của thuyết thiết lập mục tiêu:  theo lý thuyết này, những mục tiêu khó khăn, nhưng rõ ràng, cụ thể, và có phản hồi thông tin thì sẽ dẫn đến kết quả công việc cao hơn.
Tương quan giữa các mục tiêu và kết quả thực hiện công việc: một mục tiêu đề ra cụ thể, hơi khó khăn một chút, và có phản hồi cũng chưa hẵn đem lại một kết quả như mong đợi nếu không xem xét sự ảnh hưởng của bốn yếu tố dưới đây:
- Cam kết thực hiện mục tiêu: trong nhiều trường hợp, có sự cam kết khi các mục tiêu là chung và công khai; cá nhân có mức tự kiểm tra nhất định, không hoàn toàn bị áp đặt các mục tiêu mà có sự tham gia trong quá trình đề ra mục tiêu.
- Khả năng thực hiện công việc: liên quan đến niềm tin của một cá nhân có trình độ, năng lực để thực hiện một công việc. Trong những tình huống khó khăn, hoặc thông tin phản hồi cho biết tiến độ không được như mong muốn, thì người có năng lực sẽ cố gắng nhiều hơn nữa để làm chủ công việc.

Download toàn bộ bài viết tại đây


Nền tảng của hành vi cá nhân - Tính cách

_____________________________________________________
Định nghĩa
Tính cách là phong thái tâm lý cá nhân độc đáo quy định cách thức hành vi cá nhân phản ứng trong môi trường xã hội và hoạt động tổ chức. Tính cách được biểu hiện trong hệ thống thái độ của cá nhân và trong các phẩm chất, ý chí của con người. Một cách đơn giản, tính cách của một cá nhân là sự kết hợp của các đặc điểm tâm lý mà chúng ta sử dụng để phân loại người đó.
Trong nghiên cứu hành vi tổ chức, nhiều nghiên cứu đã chứng minh năm tính cách cơ bản làm nền tảng cho tất cả các tính cách khác. Năm tính cách đó là :
Tính hướng ngoại : dễ hội nhập, hay nói và quyết đoán.
Tính hòa đồng: hợp tác và tin cậy
Tính chu toàn: trách nhiệm, cố chấp và định hướng thành tích
Tính ổn định tình cảm: bình tĩnh, nhiệt tình, tích cực, chắc chắn.
Tính cởi mở: có óc tưởng tượng, nhạy cảm về nghệ thuật.
Các thuộc tính chính yếu của tính cách ảnh hưởng đến hành vi trong tổ chức:
Các thuộc tính của tính cách dưới đây là những chỉ số dự báo rất đáng tin cậy để dự đoán các hành vi trong tổ chức.
-  Mức làm chủ (locus of control): gồm hai loại, nếu ở mức cao thì gọi là nội thuộc, mức thấp là ngoại thuộc.
+ Nội thuộc: Những người tin rằng mình làm chủ số phận của mình.
+ Ngoại thuộc: Những người cho rằng số phận không do mình định đoạt, chủ yếu do may rủi đẩy đưa.

Nội thuộc
Ngoại thuộc
- Thông thường thực hiện tốt các công việc;
- Có động cơ thúc đẩy hoàn thành công việc;
- Luôn cố gắng kiểm sóat công việc, môi trường.
- Phù hợp với những công việc yêu cầu có sáng kiến và hành động độc lập.

- Ít hài lòng, thỏa mãn trong công việc.
- Tỷ lệ vắng mặt không phép cao.
- Dễ bị tha hóa trong công việc.
- Khó tham gia công việc.
- Không xem các kết quả của tổ chức một phần là của chính mình, dù rất coi trọng các kết quả này
- Hay ta thán và thích chỉ thị.
- Thích những công việc có nề sẵn hoặc mang tính chất sự vụ hằng ngày.

 Tính độc đoán : rất thực dụng, không thích tình cảm và luôn cho rằng “cứu cánh biện minh cho phương tiện”. Tùy theo công việc và cách đánh giá mà một người độc đoán được đánh giá cao hay thấp.
Ví dụ 1: Thỏa thuận lao động (công việc yêu cầu các kỹ năng đàm phán và giải quyết bất đồng): rất phù hợp.
Ví dụ 2: Chăm sóc khách hàng-không phù hợp.
-  Tính tự trọng: trọng mình và trọng kẻ khác.
Người ít tự trọng thường dễ bị ảnh hưởng từ bên ngoài, phụ thuộc vào đánh giá của người khác, dễ tin tưởng và hành động theo những người họ tôn trọng. Về mặt quản lý, họ cố gắng làm vui lòng người khác, cho nên ít khi chiếm được vị trí cao.
Người tự trọng luôn luôn đòi hỏi hoàn thành, thành công trong công việc, chấp nhận rủi ro trong lựa chọn công việc, và hình như thích chọn các công việc ít mang tính hình thức, ước lệ,…
Tự điều chỉnh: khả năng điều chỉnh hành vi của mình thích ứng với các yếu tố, tình hình bên ngoài. Họ là những người dễ thăng tiến trong nghề nghiệp, nhất là dễ có được các chức vụ cao trong quản lý.
Rất nhạy cảm với ngoại giới, chú ý đến những hành vi người khác, hòa đồng với họ;
Có thể hành động khác nhau trong các tình hình khác nhau.
Có thể xuất hiện với tư cách là người thuộc về số đông, và đồng thời với tư cách cá nhân.
Chấp nhận rủi ro:
Người sẵn sàng chấp nhận rủi ro thường quyết định mau chóng, không đợi phải thu thập thông tin đầy đủ. Nhưng qua nghiên cứu, tỷ lệ quyết định thành công của những người sẵn sàng chấp nhận rủi ro không vì thế mà kém hơn so với nhóm người đối trọng.
Rất phù hợp nếu lãnh vực môi giới chứng khoán, buôn bán bất động sản,…vì đòi hỏi quyết định nhanh
Không phù hợp nếu đó là kế toán hoặc kiểm toán.

Download toàn bộ bài viết tại đây