Showing posts with label quản trị công nghệ. Show all posts
Showing posts with label quản trị công nghệ. Show all posts

Quản trị công nghệ - Công nghệ thích hợp

___________________________________________________________________

Khái niệm
Công nghệ thích hợp là các công nghệ đạt được các mục tiêu của quá trình phát triển kinh tế - xã hội, trên cơ sở phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện của địa phương.

Căn cứ xác định công nghệ thích hợp.
Công nghệ được tạo ra từ hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D). Tuy nhiên, các hoạt động R&D tại các nơi khác nhau sẽ tạo ra công nghệ khác nhau để đạt được cùng một mục tiêu. Tính thích hợp của công nghệ không phải là một tính chất nội tại của công nghệ, nó phụ thuộc vào hoàn cảnh, thời gian và mục tiêu.
- Hoàn cảnh
Bao gồm các yếu tố như : Dân số, tài nguyên, kinh tế, công nghệ, môi trường sống, văn hoá, xã hội, chính trị, pháp luật, quan hệ quốc tế.
- Thời gian:
Bất kỳ công nghệ nào cũng được xem là thích hợp tại thời điểm phát triển.
- Mục tiêu :
Dựa vào các mục tiêu quốc gia, của ngành , của địa phương của cơ sở mà xác định, nhưng phải tối đa hiệu quả và tối thiểu hậu quả. Mục tiêu có thể đổi khác khi những yếu tố , nhân tố tạo nên hiệu quả và gây hậu quả thay đổi và tương quan giữa hai tập yếu tố này.

Định hướng công nghệ thích hợp
Định hướng theo trình độ công nghệ
Tiền đề cơ bản làm cơ sở cho định hướng này là có một loạt công nghệ sẵn có để thỏa mãn một nhu cầu nhất định. Vấn đề là lựa chọn công nghệ như thế nào cho phù hợp. Các công nghệ sẵn có được sắp xếp theo thứ tự thô sơ, thủ công đến tiên tiến, hiện đại. Ví dụ đối với các nước đang phát triển, nếu chọn công nghệ tiên tiến:
- Công nghệ tiên tiến là cơ hội để các nước đang phát triển có thể hoàn thành công nghiệp hoá nhanh chóng.
- Công nghệ tiên tiến có thời gian sử dụng lâu dài
- Công nghệ tiên tiến tạo năng suất lao động cao, chất lượng tốt, giá thành hạ, lợi nhuận cao, thuận lợi trong phân công hợp tác quốc tế.
Tuy nhiên, các công nghệ tiên tiến vốn ứng dụng các kết quả của khoa học hiện đại, nên khi
tiếp nhận chúng, các nước đang phát triển thường gặp khó khăn như:
- Tập trung vốn lớn, khó thực hiện nhiều mục tiêu một lúc, kìm hãm sự phát triển các cơ sở vừa và nhỏ.
- Đòi hỏi năng lực vận hành và trình độ quản lý cao
- Cắt đứt một cách đột ngột với quá khứ, do đó tính thích nghi giảm.
Quan điểm của nhiều chuyên gia cho rằng, đối với các nước đang phát triển là để dung hoà có thể chọn công nghệ trung gian. Loại công nghệ này có trình độ trung gian giữa công nghệ thô sơ, rẻ tiền và công nghệ tiên tiến, hiện đại. Lý do có thể là:
- Điều kiện ở các nước đang phát triển không giống như điều kiện ở các nước phát triển. Cho nên loại công nghệ trung gian có thể dung hoà được hai hoàn cảnh đó.
- Được xây dựng với quy mô từ nhỏ đến lớn, từ đơn giản đến phức tạp, từ trình độ trung bình đến hiện đại. Công nghệ trung gian sẽ tạo ra các cơ hội tốt bằng thực nghiệm và từng bước nâng dần kỹ năng, kỹ xảo cũng như kinh nghiệm quản lý.
- Có điều kiện triển khai nhiều công nghệ để giải quyết nhiều mục tiêu trong điều kiện nguồn vốn bị hạn chế.
- Công nghệ trung gian tạo điều kiện cho việc tiếp thu, đồng hoá dễ dàng.
Định hướng theo nhóm mục tiêu
Cơ sở định hướng là dựa vào các nhóm mục tiêu phát triển công nghệ. Thông thường các
nhóm mục tiêu được sắp xếp theo thứ tự ưu tiên, đó là cơ sở để lựa chọn công nghệ thích hợp theo từng giai đoạn.
Nhóm mục tiêu bao gồm:
- Thoả mãn các nhu cầu tối thiểu, tạo công ăn việc làm và nâng cao mức sống đồng đều.
- Tăng năng suất lao động và sức cạnh tranh trên thị trường.
- Tự lực và độc lập về công nghệ
Ví dụ, khi mục tiêu phát triển công nghệ là thoả mãn nhu cầu tối thiểu, đối tượng phục vụ
của công nghệ sẽ là đông đảo dân nghèo ở nông thôn. Tiêu thức thích hợp của công nghệ có thể là chi phí sản xuất thấp, giá thành sản phẩm hạ, phát huy các công nghệ truyền thống, tận dụng các nguồn lức sẵn có của địa phương.v.v…
Định hướng theo sự hạn chế các nguồn lực
Cơ sở của định hướng là xem xét công nghệ có thích ứng với nguồn tài nguyên vốn có, phù hợp với điều kiện chung trong sự phát triển ở địa phương hay không. Một số trong số các điều kiện về nguồn lực là đội ngũ nhân lực, vốn đầu tư nội địa, năng lượng, nguyên vật liệu. Vấn đề là sử dụng các nguồn lực này như thế nào cho hợp lý, vừa có hiệu quả trong hiện tại, trong ngắn hạn, đồng thời đảm bảo sử dụng lâu dài bền vững.
Định hướng theo sự hoà hợp (không gây đột biến).
Cơ sở thứ tư của công nghệ thích hợp đó là mong muốn có được tiến bộ công nghệ thông qua phát triển chứ không phải cách mạng. Có nghĩa là phải có sự hài hoà giữa sử dụng, thích nghi, cải tiến, đổi mới. Sự phát triển theo tuần tự, không gượng ép, không gây ô nhiễm, không mất cân bằng sinh thái, bảo đảm hoà hợp tự nhiên, kết hợp công nghệ nội địa và công nghệ nhập, tạo lập sự phát triển nhanh và bền vững, không mâu thuẫn giữa quốc gia và địa phương, hoà hợp giữa công nghệ truyền thống và hiện đại….

Download toàn bộ bài viết tại đây

Quản trị công nghệ - Câu hỏi 1

 _______________________________________________
Câu 1: Khái niệm công nghệ và các thành phần của công nghệ
Khái niệm công nghệ:
- Theo tổ chức phát triển công nghiệp liên hợp quốc UNIDO “công nghệ là việc áp dụng khoa học vào công nghiệp, bằng cách sử dụng các kết quả nghiên cứu và xử lý nó 1 cách có hệ thống và có phương pháp
- Theo uỷ ban kinh tế-xã hội châu á-thái bình dương “công nghệ là kiến thức có hệ thống về quy trình và kỹ thuật dùng để chế biến vật liệu và xử lý thông tin. Nó bao gồm tất cả các kỹ năng, kiến thức, thiết bị và phương pháp sử dụng trong việc tạo ra hàng hoá và cung cáp dịch vụ
- Trong luật khoa học và công nghệ việt nam “công nghệ là tập hợp các phương pháp, quy trình, kỹ năng, bí quyết, công cụ, phương tiện dùng để biến đổi nguồn lực thành các sản phẩm
Cuối cùng “Công nghệ là tất cả những gì biến đổi đầu vào thành đầu ra”
Các thành phần của công nghệ: 4 thành phần
- Thành phần kĩ thuật: Mọi phương tiện vật chất như các công cụ, thiết bị máy móc,phương tiện và các cấu trúc hạ tầng khác. trong công nghẹ sản xuất các vật thể này thường làm thành dây chuyền để thực hiện quá trình biến đổi ứng với 1 quy trình công nghệ nhất định, đảm bảo tính liên tục của quá trình công nghệ
- Thành phần con người: bao gồm kiến thức, kinh ngiệm, kĩ năng do học hỏi, tích luỹ được trong quá trình hoạt động, nó cũng bao gồm các tố chất của con người như tính sáng tạo, sụ khôn ngoan, khả năng phối hợp đạo đúc lao động...
- Thành phần thông tin: các dữ kiệu đã được tư liệu hoá được sử dụng trong công nghệ như các dữ liệu về phần kĩ thuật, về phần con nguời và phần tổ chức
- Thành phần tổ chức: những quy định về trách nhiệm, quyền hạn, mối quan hệ và sự phối hợp giữa các cá nhân hoạt động trong công nghệ, kể cả những quy trình đào tạo công nhân, bố trí sắp xếp thiết bị nhằm sử dụng tốt nhất phần kĩ năng kĩ thuật và kĩ năng con người
Các thành phần của 1 công nghệ có quan hệ mật thiết bổ sung cho nhau, không thể thiếu bất cứ thành phần nào

Quản trị công nghệ-Câu hỏi 3

___________________________________________________________________
Câu 3: Dự báo công nghệ và vai trò của dự báo công nghệ

Khái niệm
Dự báo công nghệ là việc xem xét 1 cách có hệ thống toàn cảnh công nghệ có thể xảy ra trong tương lai giúp dự đoán được tốc độ tiến bộ của công nghệ. Dự báo công nghệ bao gồm:
- Theo dõi môi trường công nghệ
- Dự đoán những thay đổi của các công nghệ
- Xác định công nghệ bằng việc đánh giá các khả năng lựa chọn
Theo H.Noori “Dự báo công nghệ bao gồm dự đoán sự phát triển của công nghệ và xem xét tác động của công nghệ đến ngành công nghiệp, nhằm giúp cho ban quản trị hiểu rõ hơn các xu hướng trong tương lai để ra quyết định”
Vì dự báo công nghệ hỗ trợ cho việc ra quyết định nên kết quả dự báo phải là những kết luận định lượng và phải thể hiện 1 độ tin cậy cần thiết
Có quan điểm cho rằng dự báo công nghệ chỉ dành cho những công ty lớn vì những công ty này mới có khả năng thực hiện đầy đủ quá trình thu thập và phân tích dữ liệu dựa trên những kĩ thuật hiện đại. Tuy nhiên các công ty nhỏ cũng phải đối mặt với những thay đổi trong tương lai nên phải có 1 vài hình thức dự báo công nghệ để ra quýet định ngay cả khi quyết định chỉ dựa trên sự phán đoán của CEO. CEO có thể chỉ cần sử dụng các kĩ thuật dự báo đơn giản. Do vậy đây ko phải là vấn đề dự báo hay ko mà là cần phải dự báo như thế nào và sử dụng những kĩ thuật nào là thích hợp nhất
Vai trò của dự báo công nghệ
- Trong tương lai, DN muốn tồn tại thì phải thay đổi(vì mọi thứ đều thay đổi) và sự thay đổi này phải đúng lúc và đáp ứng được nhu cầu. Dự báo công nghệ giúp cho việc dự đoán các nhu cầu này
- Dự báo công nghệ cần cho hoạch định công nghệ
- Dự báo công nghệ giúp cho ban quản trị cấp cao trong việc xây dựng chiến lược công ty. Khi xây dựng chiến lược phải phân tích  và dự báo môi trường. Công nghệ là 1 yếu tố của kinh tế vĩ mô nên cần phải dự báo công nghệ để biết được xu hướng của nó. Khi công nghệ thay đổi có thể ảnh hưởng đến hoạt động của DN, có trường hợp DN phải hoạch định lại chiến lược kinh doanh
- Dự báo công nghệ cần cho việc đánh giá nguy cơ cạnh tranh. Nguy cơ cạnh tranh thường xảy ra khi có sự xuất hiện của công nghệ mới. Để đánh giá nguy cơ này ko chỉ dự báo khả năng của công nghệ để phát triển sản phẩm mà còn dự đoán xem sản phẩm mới có được thị trường chấp nhận hay không.

Quản trị công nghệ-Câu hỏi 7


___________________________________________________________________
Câu 7: Quá trình đổi mới công nghệ
Thực chất quá trình đổi mới CN là 1 hệ thống các hoạt động phức tạp nhằm chuyển đổi các ý tưởng và kiến thức khoa thành thực tế vật chất và các ứng dụng trong trung gian hiện thực. Đó là 1 quá trình biến đổi tri thức thành các sản phẩm và dịch vụ  hữu ích có tác động tới sự phát triển của nền kinh tế.
- Quá trình hình thành và ứng dụng các CN mới:
+ Nghiên cứu cơ bản: là những nghiên cứu nhằm tăng thêm hiểu biết chung về các quy luật của tự nhiện. Đây là quá trình tạo ra tri thức qua 1 thời gian dài. Nó có thể mang đến 1 ứng dụng cụ thể hoặc  có thể không.
+ Nghiên cứu ứng dụng: loại nghiên cứu hướng trực tiếp vào việc giải quyết 1 hoặc những vấn đề XH đặt ra. Nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng thức đẩy tiến bộ KH bằng cách xây dựng tri thức 1 cách hệ thống trên cơ sở kiến thức hiện đại, Sự  thành công của nghiên cứu ứng dụng dẫn đến sự ra đời của CN mới.
+ Triển khai CN: là những hoạt động của con người  nhằm biến đổi tri thức và các ý tưởng thành phần cứng, phần mềm hoặc dịch vụ. Nó thể thể bao gồm việc chứng minh tính khả thi của ý tưởng, xđ tkế or tạo dựng, thử nghiệm 1 nguyên mẫu.
+ Thực thi CN: đây là 1 loạt các hoạt động gắn với việc đưa 1 sản phẩm ra thị trường. Thực thi CN có quan hệ với việc ứng dụng lần đầu tiên 1 ý tưởng hoặc 1 sản phẩm. Nó liên kết các hoạt động nhằm đảm bảo đưa 1 sản phẩm hoặc 1 dịch vụ ra thị trường 1 cách thành công về giá cả, tính an toàn và thoả mãn các khía cạnh về môi trường.
+ Sản xuất: đây là 1 loạt các hoạt động gắn với việc mở rộng loại sản phẩm hoặc dịch vụ cụ thể. SX bao gồm việc chế tạo, quản lý, cung cấp và phân phối.
+ Marketing: đây là 1 loạt các hoạt động đảm bảo cho người tiêu dung tiếp nhận CN. Nó bao gồm việc đánh giá thị trường, chiến lược phân phối, thúc đẩy bán hàng và xác định thói quen, tập quán khách hàng.
+ Truyền bá: đây là chiến lược và các hoạt động đảm bảo sự lan truyền và vị thế của CN trên thị trường. Việc truyền bá phụ thuộc vào phương pháp CN và phương pháp Marketing CN.
+ Mở rộng CN: đây là giai đoạn mà mục tiêu là duy trì ưu thế cạnh tranh của CN. Nó bao gồm việc cải tiền CN, pt thế hệ mới hoặc ứng dụng CN mới, cải tiến chất lượng hạ giá thành sản phẩm cũng như đáp ứng được những yêu cầu đặc biệt của khách hàng. Mở rộng CN kéo dài vòng đời CN.
- Quá trình đổi mới CN ở doanh nghiệp:
+ Nảy sinh ý đồ: Ghi nhận nhu cầu, tìm cách đáp ứng nhu cầu đó; phân tích các giải pháp tốt nhất và tiêu chuẩn chọn lựa, đề đạt thực thi.
+ Xác định  khái niệm: Xác định khái niệm sàn phẩm hay dịch vụ, xác định  mục tiêu kỹ thuật,  dự kiến kết quả thực hiện.
+ Phân tích thị trường: Xác định thị trường – phân tích nhu cầu hiện tại và tương lai, tìm hiểu khách hàng. Tìm hiểu đối thủ cạnh tranh, xác định cơ hội.
+ Phân tích kỹ thuật: các nguồn lực cần thiết, nguồn lực sẵn có, lịch trình triển khai.
+ Kế hoạch Kinh doanh: phân tích ma trận SWOT, phân tích ktế, vốn, triển vọng, chiến lược.
+ Phê chuẩn: Phê chuẩn của cấp qlý cao nhất của cty, các phê chuẩn #.
+ Triển khai: SẢn xuất thử: Kiểm định, thử nghiệm.
+ Marketing: Kiểm định trên thị trường - chiến lược giới thiệu ra thị trường, Marketing các đổi mới, xác định thời gian đưa ra thị trường. Đo lường sự phản ứng của thị trường.
+ Sản xuất và thương mại hoá: Sản xuất đại trà: hoàn  thiện CN, xác định hệ thống vận chuyển tới các đại lý, kho hàng…
+ Loại bỏ: Do sự lỗi thời hay vấn đề môi trường.
- Quá trình đổi mới ở phạm vi Quốc gia:
+ Nhập CN để thoả mãn các nhu cầu tối thiểu.
+ Tổ chức các cơ sở hạ tầng kinh tế  ở mức tối thiểu để tiếp thu CN nhập khẩu.
+ Tạo nguồn CN từ nước ngoài thông qua lắp ráp sản phẩm.
+ Phát triển CN thông qua mua licence.
+ Thích nghi, cải tiến CN nhập khẩu. Tiến hành đổi mới CN nhờ R&D.
+ Khẳng định vị thế trên TTCN thế giới dựa trên đầu tư cao cho nghiên cứu cơ bản.

Quản trị công nghệ-Câu hỏi 6


___________________________________________________________________
Câu 6: Các yếu tố ảnh hưởng đến đổi mới CN và các tác động của đổi mới CN

Các yếu tố ảnh hưởng đến đổi mới CN

- Thị trường:

Những nền kinh tế thị trường có thể có lợi thế trong quá trình đổi mới. Nếu thị trường của 1 loại sản phẩm nào đó được mở rộng thì điều này sẽ thúc đẩy đổi mới. Đổi mới chỉ thật sự hoàn thành sau khi sản phẩm hay quá trình được người sử dụng chấp nhận, do vậy 1 khía cạnh rất quan trọng của đổi mới là Marketing

- Nhu cầu:

Phần lớn các trường hợp đổi mới CN xuất phát từ nhu cầu. Có thể là do áp lực của môi trường KD (các yếu tố vĩ mô như chính trị, XH, Ktế, CN…) làm xuất hiện nhu cầu.

Ví dụ: Do áp lực của XH về vấn đề ô nhiễm môi trường, các người sản xuất ôtô nghiên cứu để chế tạo tbị giảm ô nhiễm trang bị cho ôtô.

- Hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D):

Nghiên cứu và phát triển  là khâu quan trọng trong quá trính đổi mới. Báo cáo về năng lực cạnh tranh của Châu Âu nêu rõ: “Nếu không có cơ sở nghiên cứu khoa học mạnh và đa dạng thì sẽ không hề có bất kỳ 1 sự cất cánh CN nào cả”. Các DN có ngân sách R&D lớn và nguồn nhân lực R&D có kỹ năng nghiên cứu sẽ thuận lợi trong đổi mới CN.

- Cạnh tranh:

Nói chung cạnh tranh thúc đẩy đổi mới.

- Các chính sách quốc gia hỗ trợ đổi mới:

Để khuyến khích các doanh nghiệp đổi mới CN, chính phủthường có những chính sách thích hợp.



Các tác động của đổi mới CN:

- Đối với năng suất:

Theo Diorio, “năng suất là sự kết hợp hiệu qủa và KQ, nghĩa là đạt được KQ với việc sử dụng tốt nhất các nguồn lực”. Đổi mới CN thường làm tăng năng suất thể hiện qua việc giảm chi phí sản xuất trên mỗi đơn vị sản phẩm và giúp các DN đạt được các mục tiêu như nâng cáo tính linh hoạt, đáp ứng nhu cầu nhanh chóng của khoa họv.

- Đối với chất lượng sản phẩm:

CN mới có vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng  sản phẩm. Khi đồ thị thiết kế chuẩn và đồ thị thống kê thực tế chênh lệch nhau vượt quá giới hạn cho phép, chuông sẽ báo động và nhân viêc trực sẽ tiến hành điều chỉnh, ngăn chặn ngay từ đầu việc SX sản phẩm  không đảm bảo chất lượng.

- Đối với chu kỳ sống của sản phẩm: Sử dụng CN mới làm rút ngắn chu kỳ sống của sản phẩm vì CN mới có tính linh hoạt cao, có thể đưa ra nhiều model mới.

- Đối với chiến lược KD:

+ Về mặt SX (công nghệ), đổi mới có thể làm thay đổi tkế sp, hthống SX, tbị, vật liệu, kỹ năng, kiến thức của người lao động.

+ Về mặt thị trường (khác hàng), đổi mới có thể làm thay đổi thái độ, hành vi của khách hàng, kênh phân phối, phương thức truyền thông…

Điều này có nghĩa là những lĩnh vực hoạt động trong chiến lược KD của DN có thể bị thay đổi.

- Đối với việc làm:

Mỗi 1 CN mới ra đời thường tạo công ăn việc làm cho 1 số lao động nhất định. Những lao động này phải thông qua đào tạo để có thể sử dụng có hiệu qủa CN đó. Đồng thời những lao động  không có đủ khả năng sẽ bị thải loại.

Quản trị công nghệ - Câu hỏi quản trị công nghệ

___________________________________________________________________

Khái niệm công nghệ:

-Theo tổ chức phát triển công nghiệp liên hợp quốc UNIDO “công nghệ là việc áp dụng khoa học vào công nghiệp, bằng cách sử dụng các kết quả nghiên cứu và xử lý nó 1 cách có hệ thống và có phương pháp…đọc thêm
___________________________________________________________________
Khái niệm đánh giá công nghệ
Đánh giá công nghệ khởi nguồn từ 1 thực tế ko phải mọi đổi mới công nghệ đều mang lại lợi ích cho xã hội. Ngày nay nhiều quốc gia coi đánh giá công nghệ là bước đầu tiên để hoạch định công nghệ nói riêng và chính sách kinh tế-xã hội nói chung...đọc thêm
___________________________________________________________________
Khái niệm
Dự báo công nghệ là việc xem xét 1 cách có hệ thống toàn cảnh công nghệ có thể xảy ra trong tương lai giúp dự đoán được tốc độ tiến bộ của công nghệ. Dự báo công nghệ bao gồm:...đọc thêm
___________________________________________________________________
Khái niệm
CN thích hợp là các CN đạt được các mục tiêu của quá trình phát triển KT-XH, trên cơ sở phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện của địa phương.
Bất kỳ CN nào cũng được xem là thích hợp tại thời điểm phát triển, đối với hoàn cảnh mà nó được phát triển và mục tiêu phát triển. Nó có thể thích hợp hoặc không thích hợp ở nơi khác hoặc  vào thời điểm khác. Như vậy tình thích hợp của CN k phải là 1 tính chất nội tại của CN, nó phụ thuộc vào hoàn cảnh, thời gian và mục tiêu...đọc thêm
___________________________________________________________________
Định nghĩa
Đổi mới CN là cấp cao nhất của thay đổi CN và là quá trình quan trọng nhất của sự phát triển  đối với tất cả các hệ thống CN. Hiện nay vẫn còn nhiều định nghĩa khác nhau về đổi mới CN:
- Theo OECD: Đổi mới KH và CN có thể được xem như là biến đổi 1 ý tưởng thành sản phẩm mới có thể bán được hoặc thành quá trình vận hành trong công nghiệp, trong thương mại hoặc  thành phương pháp mới về dịch vụ XH....đọc thêm
___________________________________________________________________
Các yếu tố ảnh hưởng đến đổi mới CN
- Thị trường:
Những nền kinh tế thị trường có thể có lợi thế trong quá trình đổi mới. Nếu thị trường của 1 loại sản phẩm nào đó được mở rộng thì điều này sẽ thúc đẩy đổi mới. Đổi mới chỉ thật sự hoàn thành sau khi sản phẩm hay quá trình được người sử dụng chấp nhận, do vậy 1 khía cạnh rất quan trọng của đổi mới là Marketing….đọc thêm
___________________________________________________________________
Thực chất quá trình đổi mới CN là 1 hệ thống các hoạt động phức tạp nhằm chuyển đổi các ý tưởng và kiến thức khoa thành thực tế vật chất và các ứng dụng trong trung gian hiện thực. Đó là 1 quá trình biến đổi tri thức thành các sản phẩm và dịch vụ  hữu ích có tác động tới sự phát triển của nền kinh tế....đọc thêm

Quản trị công nghệ - Dự báo công nghệ

_____________________________________________________
Khái niệm
Dự báo công nghệ (Technology Forecasting – TF) là việc xem xét một cách có hệ thống toàn cảnh công nghệ có thể xảy ra trong tương lai, giúp dự đoán được tốc độ tiến bộ của công nghệ. TF bao gồm:
- Theo dõi mội trường công nghệ.
- Dự đoán những thay đổi của các công nghệ.
- Xác định công nghệ bằng việc đánh giá các khả năng lực chọn.

Sự cần thiết của dự báo công nghệ
- Trong tương lai, doanh nghiệp muốn tồn tại thì phải thay đổi (vì mọi thứ đều thay đổi) và sự thay đổi này phải đúng lúc và đáp ứng được nhu cầu. TF giúp cho việc dự đoán các nhu cầu này.
- TF cần cho hoạch định công nghệ.
- TF giúp cho ban quản trị cấp cao trong việc xây dựng chiến lược công ty. Khi xây dựng chiến lược phải phân tích môi trường. Công nghệ là một yếu tố của môi trường vĩ mô nên cần phải dự báo công nghệ để biết được xu hướng phát triển của nó. Khi công nghệ thay đổi có thể ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp, thậm chí có trường hợp doanh nghiệp phải hoạch định lại chiến lược kinh doanh.
- TF cần cho việc đánh giá nguy cơ cạnh tranh. Nguy cơ cạnh tranh thường xảy ra khi có sự xuất hiện của công nghệ mới. Để đánh giá nguy cơ này, không chỉ dự báo khả năng của công nghệ để phát triển sản phẩm mà còn dự đoán xem sản phẩm mới có được thị trường chấp nhận hay không.

Phương pháp dự báo công nghệ
Có 2 phương pháp dự báo công nghệ: dự báo thăm dò (Exploratory – TF – ETF) và dự báo chuẩn (Normative – TF – NTF).
ETF nhằm cung cấp khả năng thăm dò hướng đến tương lai. Dự báo này đáp ứng những thông tin định hướng công nghệ và khả năng phát triển những công nghệ mới. Theo Worlton, ETF là “xuất phát từ hiện tại và dần dần hướng về tương lai”.
NTF nhằm định hướng theo mục tiêu đã được xác định cũng như mục tiêu tương lai để giúp lựa chọn được các yêu cầu tương ứng. Theo Worlton, NTF là “ vạch ra tương lai và xác định những hoạt động cần thiết để biến tương lai thành hiện thực”.

Kỹ thuật dự báo công nghệ
Các kỹ thuật dự báo công nghệ có thể được phân thành nhiều nhóm. Một số nhóm như sau:
- Trực giác (Intuitive models): Đây là kỹ thuật được sử dụng rộng rãi. Dự báo được gắn liền với các chuyên gia theo từng lĩnh vực chuyên môn. Các chuyên gia dựa vào kinh nghiệm, kiến thức, trực giác của mình có thể đưa ra các ý tưởng phù hợp với xu hướng phát triển tương lai. Một vài kỹ thuật như:
            + Delphi.
            + Phân tích tác động chéo (Cross – impact analysis).
- Ngoại suy xu hướng (Trend extrapolation models). Nguyên tắc cơ bản của kỹ thuật này là: “tương lai là sự phát triển của quá khứ”. Gồm các kỹ thuật như:
            + Đường cong xu hướng (Trend curve).
            + Tương quan xu hướng (Trend correlation).
            + Tương tự (Analog).
- Cấu trúc (Structural models): Kỹ thuật này được sử dụng để phân tích hệ thống công nghệ, quá trình và các vấn đề công nghệ để tìm cách giải quyết tốt nhất, bao gồm:
            + Cây thích hợp (Relevance tree).
            + Phân tìch hình thái học (Morphological analysis).

nguồn: giáo trình quản trị công nghệ 


Download toàn bộ bài viết tại đây

Quản trị công nghệ - đánh giá công nghệ

___________________________________________________________________

Khái niệm
- Đánh giá công nghệ là quá trình tổng hợp xem xét tác động giữa công nghệ với môi trường xung quanh nhằm đưa ra các kết luận về khả năng thực tế và tiềm năng của một công nghệ hay một hệ thống công nghệ.
- Đánh giá công nghệ là việc phân tích định lượng hay định tính các tác động của một công nghệ hay một hệ thống công nghệ đối với các yếu tố của môi trường xung quanh.

Sự tương tác giữa công nghệ và môi trường xung quanh
- Các yếu tố công nghệ.
Các chỉ tiêu liên quan đến khía cạnh kỹ thuật như năng lực, độ tin cậy và hiệu quả; các phương án lựa chọn công nghệ như độ linh hoạt và qui mô; mức độ phát triển của hạ tầng như sự hỗ trợ và dịch vụ.
- Các yếu tố kinh tế.
Các chỉ tiêu phản ánh yếu tố này có thể là tính khả thi về kinh tế (chi phí – lợi ích); cải thiện năng suất (vốn và các nguồn lực khác); tiềm năng thị trường (qui mô, độ co giãn); tốc độ tăng trưởng và độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
- Các yếu tố đầu vào.
Một công nghệ có thể tác động đến mức độ dồi dào của nguyên vật liệu và năng lượng, tài chính và nguồn nhân lực có tay nghề.
- Các yếu tố môi trường.
Các chỉ tiêu phản ánh yếu tố này bao gồm môi trường vật chất (không khí, nước và đất đai); điều kiện sống (mức độ thuận tiện và tiếng ồn); cuộc sống (độ an toàn và sức khỏe) và môi sinh.
- Các yếu tố dân số.
Một công nghệ có thể tác động đến tốc độ tăng trưởng dân số, tuổi thọ, cơ cấu dân số theo các chỉ tiêu khác nhau, trình độ học vấn và các đặc điểm về lao động (mức thất nghiệp và cơ cấu lao động).
- Các yếu tố văn hóa - xã hội.
Thuộc nhóm yếu tố này có chỉ tiêu như sự tác động đến cá nhân (chất lượng cuộc sống), tác động đến xã hội (các giá trị về mặt xã hội) và sự tương thích với nền văn hóa hiện hành.
- Các yếu tố chính trị - pháp lý.
Một công nghệ có thể được chấp nhận về mặt chính trị hoặc là không, có thể đáp ứng được đại đa số nhu cầu của dân chúng hoặc là không, và có thể phù hợp hoặc không phù hợp với thể chế chính sách.

Sự cần thiết của việc đánh giá công nghệ
- Đánh giá công nghệ để chuyển giao hay áp dụng một công nghệ
- Đánh giá công nghệ để điều chỉnh và kiểm soát công nghệ.
- Đánh giá công nghệ cung cấp một trong những đầu vào cho quá trình ra quyết định

Các loại hình đánh giá công nghệ
- Đánh giá công nghệ định hướng vấn đề
Đặc trưng của loại hình này là xem xét và đánh giá các giải pháp bao gồm các công nghệ cũng như các biện pháp phi kỹ thuật đối với một vấn đề cụ thể. Các giải pháp đó là tập hợp các công nghệ “cứng” và “mềm”.
- Đánh giá công nghệ định hướng dự án
Hình thức này thường được áp dụng khi đánh giá một dự án cụ thể như xây dựng đường cao tốc, siêu thị, đường ống dẫn dầu… Việc đánh giá dự án thường gắn với một địa bàn cụ thể.
- Đánh giá công nghệ định hướng chính sách
Hình thức này rất giống hình thức đánh giá định hướng vấn đề, ngoại trừ một điểm, đó là hình thức này nhấn mạnh nhiều hơn đến các phương án lựa chọn phi công nghệ để đạt được các mục tiêu xã hội. Để đạt được các mục tiêu này, công nghệ chỉ là một trong số các phương án lựa chọn.
- Đánh giá công nghệ định hướng công nghệ
Hình thức đánh giá này tập trung sự chú ý vào việc thiết kế phác họa một công nghệ cụ thể theo các phương án lựa chọn khác nhau. Hình thức đánh giá này rất thông dụng và thường được sử dụng để làm cơ sở cho các nghiên cứu đánh giá lớn hơn và rộng hơn. Đánh giá công nghệ định hướng công nghệ được chia ra các dạng đánh giá nhỏ hơn tùy thuộc vào đặc tính công nghệ được đánh giá. Cụ thể là:
* Đối với công nghệ vật chất: việc xây dựng và phác họa các phương án công nghệ chủ yếu dựa vào các khả năng thực thi về mặt kỹ thuật, các khía cạnh đánh giá về chính sách chỉ đóng vai trò thứ yếu và thường bị loại bỏ.
* Đối với công nghệ quản lý: việc xây dựng và phác họa các phương án công nghệ phụ thuộc nhiều vào khả năng thực thi về mặt xã hội và chính trị, khả năng thực thi về mặt kỹ thuật chỉ đóng vai trò thứ yếu. Việc phác họa các phương án lựa chọn công nghệ liên quan chặt chẽ đến các lựa chọn chính sách.
* Đối với công nghệ đang hoạt động: đòi hỏi phải có sự phân tích ảnh hưởng một cách chi tiết và đầy đủ để đáp ứng sự quan tâm của các nhóm người có quyền lợi khác nhau.
* Đối với công nghệ đang xuất hiện: đòi hỏi phải nhấn mạnh hơn đến việc thiết lập và biện minh các tác động chủ yếu nhằm cung cấp cơ sở vững chắc cho các phân tích tác động chi tiết hơn trong tương lai.                            

nguồn giáo trình QTCN

Download toàn bộ bài viết tại đây

Quản trị công nghệ - Công nghệ và quản trị công nghệ

___________________________________________________________________
Khái niệm về công nghệ
Các tổ chức quốc tế về Khoa học – công nghệ đã có nhiều cố gắng trong việc đưa ra một định nghĩa công nghệ có thể dung hoà các quan điểm, đồng thời tạo thuận lợi cho việc phát triển và hoà nhập các quốc gia trong từng khu vực và trên phạm vi toàn cầu.

Có bốn khía cạnh cần bao quát trong định nghĩa công nghệ, đó là:
Khía cạnh “công nghệ là máy biến đổi”
Khía cạnh “công nghệ là một công cụ”
Khía cạnh “công nghệ là kiến thức”
Khía cạnh “công nghệ hàm chứa trong các dạng hiện thân của nó”.

- Khía cạnh thứ nhất đề cập đến khả năng làm ra đồ vật, đồng thời công nghệ phải đáp ứng mục tiêu khi sử dụng và thoả mãn yêu cầu về mặt kinh tế nếu nó muốn được áp dụng trên thực tế. Đây là điểm khác biệt giữa khoa học và công nghệ.

- Khía cạnh thứ hai nhấn mạnh công nghệ là một sản phẩm của con người, do đó con người có thể làm chủ được nó vì nó hoàn toàn không phải là “cái hộp đen” huyền bí đối với các nước đang phát triển. Vì là một công cụ nên công nghệ có mối quan hệ chặt chẽ đối với con người và cơ cấu tổ chức.

- Khía cạnh kiến thức của công nghệ đề cập đến cốt lõi của mọi hoạt động công nghệ là kiến thức. Nó bác bỏ quan niệm công nghệ phải là các vật thể, phải nhìn thấy được. Đặc trưng kiến thức khẳng định vai trò dẫn đường của khoa học đối với công nghệ, đồng thời nhấn mạnh rằng không phải ở các quốc gia có các công nghệ giống nhau sẽ đạt được kết quả như nhau. Việc sử dụng một công nghệ đòi hỏi con người cần phải được đào tạo về kĩ năng, trang bị kiến thức và phải luôn cập nhật những kiến thức đó.

- Khía cạnh thứ tư đề cập đến vấn đề: công nghệ dù là kiến thức song vẫn có thể được mua, được bán. Đó là do công nghệ hàm chứa trong các vật thể tạo nên nó. Trung tâm chuyển giao công nghệ khu vực Châu Á và Thái Bình Dương (The Asian and Pacific Center For Transfer of Technology – APCTT) coi công nghệ hàm chứa trong bốn thành phần: kỹ thuật, kỹ năng con người, thông tin và tổ chức.

Xuất phát từ các khía cạnh trên, chúng ta thừa nhận định nghĩa công nghệ do Uỷ ban Kinh tế và Xã hội khu vực Châu Á –Thái Bình Dương (Economic and Social Commission for Asia and the Pacific – ESCAP) đưa ra:
Công nghệ là kiến thức có hệ thống về quy trình và kỹ thuật dùng để chế biến vật liệu và thông tin. Nó bao gồm kiến thức, thiết bị, phương pháp và các hệ thống dùng trong việc tạo ra hàng hoá và cung cấp dịch vụ.

Các bộ phận cấu thành công nghệ

- Công nghệ hàm chứa trong các vật thể
Bao gồm: Các công cụ, thiết bị, máy móc, phương tiện và các cấu trúc hạ tầng khác. Trong công nghệ sản xuất, các vật thể này thường làm thành dây chuyền để thực hiện quá trình biến đổi (thường gọi là dây chuyền công nghệ), ứng với một qui trình công nghệ nhất định, đảm bảo tính liên tục của quá trình công nghệ.
Có thể gọi thành phần này là phần kỹ thuật (Technoware – ký hiệu T).

- Công nghệ hàm chứa trong kỹ năng công nghệ của con người làm việc trong công nghệ
Bao gồm: kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng do học hỏi, tích luỹ được trong quá trình hoạt động, nó cũng bao gồm các tố chất của con người như tính sáng tạo, sự khôn ngoan, khả năng phối hợp, đạo đức lao động…
Có thể gọi thành phần này là phần con người (Humanware – ký hiệu H).

- Công nghệ hàm chứa trong khung thể chế để xây dựng cấu trúc tổ chức:
Những qui định về trách nhiệm, quyền hạn, mối quan hệ, sự phối hợp của các cá nhân hoạt động trong công nghệ, kể cả những qui trình đào tạo công nhân, bố trí sắp xếp thiết bị nhằm sử dụng tốt nhất phần kỹ thuật và phần con người.
Có thể gọi thành phần này là phần tổ chức (Orgaware – ký hiệu O).

- Công nghệ hàm chứa trong các dữ liệu đã được tư liệu hoá được sử dụng trong công nghệ
Bao gồm các dữ liệu về phần kỹ thuật, về phần con người và phần tổ chức. Ví dụ, dữ liệu về phần kỹ thuật như: Các thông số về đặc tính của thiết bị, số liệu về vận hành thiết bị, để duy trì và bảo dưỡng, dữ liệu để nâng cao và dữ liệu để thiết kế các bộ phận của phần kỹ thuật.
Có thể gọi thành phần này là phần thông tin của công nghệ (Inforware–ký hiệu I).

Mối quan hệ giữa các thành phần T-H-I-O
Các thành phần của một công nghệ có quan hệ mật thiết, bổ sung cho nhau, không thể thiếu bất cứ thành phần nào. Tuy nhiên, có một giới hạn tối thiểu cho mỗi thành phần để có thể thực hiện quá trình biến đổi, đồng thời có một giới hạn tối đa cho mỗi thành phần để hoạt động biến đổi không mất đi tính tối ưu hoặc tính hiệu quả.

- Phần kỹ thuật là cốt lõi của bất kỳ công nghệ nào, máy móc  giúp đạt được kết quả cao hơn con người như: nhanh hơn, mạnh hơn, phức tạp hơn và chính xác hơn.

- Để dây chuyền công nghệ có thể hoạt động được, cần có sự liên kiết giữa phần kỹ thuật, phần con người và phần thông tin. Con người làm cho máy móc hoạt động, đồng thời con người còn có thể cải tiến, mở rộng các tính năng của nó. Do mối tương tác giữa phần kỹ thuật, con người, thông tin, nên khi phần kỹ thuật được nâng cấp, thì phần con người, phần thông tin cũng được nâng cấp tương ứng. Con người đóng vai trò chủ động trong bất kỳ công nghệ nào.

- Phần thông tin biểu hiện các tri thức được tích luỹ trong công nghệ, nó giúp trả lời câu hòi “Làm cái gì – know what” và “Làm như thế nào – know how”. Nhờ các tri thức áp dụng trong công nghệ mà các sản phẩm của nó có các đặc trưng mà sản phẩm cùng loại của các công nghệ khác làm ra không thể có được.

- Phần tổ chức đóng vai trò điều  hòa, phối hợp ba thành phần trên của công nghệ để thực hiện hoạt động biến đổi một cách hiệu quả. Nó là công cụ để quản lý: lập kế hoạch, tổ chức bộ máy, bố trí nhân sự, động viên thúc đẩy và kiểm soát mọi hoạt động trong công nghệ.

nguồn giáo trình QTCN